Doorgaan met de bio-industrie is een heilloze weg

Het is niet verrassend dat boeren boos zijn over de stikstofplannen van het kabinet. Dat stelt Johan Sliggers (voormalig themacoördinator verzuring bij het ministerie van milieu) in Tijdschrift Milieu nr. 5, dat op 28 oktober verschijnt. Hun verdienmodel wordt onderuitgehaald. Het kabinet vervolgt het stikstofbeleid van de afgelopen decennia. Dat beleid gaat ervan uit dat intensieve veeteelt en gezonde natuur samen kunnen gaan. De voorgestelde maatregelen zijn volgens Sliggers complex, niet duurzaam en gaan in tegen het beleidsuitgangspunt dat de vervuiler moet betalen. We moeten volgens Sliggers naar de oorzaken van het probleem kijken. Een overgang naar duurzame veeteelt hoeft de belastingbetaler bovendien niets te kosten en kan de boeren een nieuw verdienmodel opleveren.

Grens stellen

Net als de ‘stikstofprofessoren’ Erisman en De Vries is Sliggers voor een maatschappelijke discussie wat we in Nederland willen met de landbouw in de toekomst. Groot verschil is dat Sliggers pleit voor een fundamentele koerswijziging om de huidige patstelling te doorbreken. Hij stelt dat je een grens moet stellen aan het aantal beesten per landoppervlak nodig om voer te verbouwen en de mest kwijt te raken. Volgens de UN Task Force on Reactive Nitrogen ligt een duurzaam niveau op 1 Grootvee Eenheid (GVE) per hectare. Zo’n norm is eenvoudig te handhaven en vormt communicatief een eenvoudige boodschap Sliggers stelt voor deze 1 GVE/ha niet alleen voor koeien, maar voor alle beesten te laten gelden. 1 GVE komt overeen met 1 melkkoe of 7 varkens, of 8 schapen/geiten, of 150 stuks pluimvee, etc..

Verdienmodel voor boeren

Het huidige verdienmodel in de intensieve veeteelt is gebaseerd op het houden van zoveel mogelijk dieren. De overgang naar een norm van 1 GVE/ha haalt dit verdienmodel nog verder onderuit dan de kabinetsplannen. Toch is een overgang naar dat niveau volgens Sliggers mogelijk, waarbij boeren een nieuw verdienmodel krijgen. Hij stelt een BTW-differentiatie voor: niet-duurzaam geproduceerd vlees, melk en eieren wordt belast tegen het hoge btw-tarief; duurzame producten blijven in het lagere tarief. Duurzaam geproduceerd vlees, melk, eieren etc. is duurder, maar meestal niet duurder dan dezelfde niet-duurzaam geproduceerde producten die in het hoge btw-tarief zitten. Zo wordt duurzaam produceren economisch aantrekkelijk. En volgens Sliggers beëindigen we zo de ratrace naar meer en groter en wordt boeren weer een aantrekkelijk beroep.

Fuik

Met de steun van PRO voor de kabinetsplannen dreigen we volgens Sliggers verder weg te zakken in het stikstofmoeras. Volgens het Planbureau van de Leefomgeving zijn deze plannen slechts een eerste noodzakelijk stap. Een stap die nu al hevig protesterende boeren oplevert. Er is ook geen enkele garantie dat de Raad van State groen licht gaat geven voor het ‘van het stikstofslot halen’ van de economie. Ook de 20 miljard die nu uitgetrokken wordt voor het stikstofbeleid kan beter voor iets anders worden gebruikt. Redenen volgens Sliggers om ‘niet verder de stikstoffuik in te zwemmen’ en de discussie aan te gaan over de toekomst van de bio-industrie in Nederland.

Inspiratie

Daarvoor zijn zeker inspirerende voorbeelden. Zo laten Winny en Arjen van Buuren op Landgoed Velhorst (Lochem) zien dat stikstofarm boeren temidden van de natuur goed mogelijk is; Peter Visser beschrijft hun bedrijf in hetzelfde nummer van Milieu. En in een interview met Tineke Lambooy wijst hoogleraar Henk Kievit op het succesvol samenwerken aan natuurherstellende maatregelen door Natuur & Milieu en boeren. De artikelen van Sliggers, Visser en Lambooy zijn te lezen via www.vvm.info/nu-in-tijdschrift-milieu (PDF) of online via Milieu Online.

Direct naar de artikelen:

Johan Sliggers: Hoe lang gaan we nog door met de bio-industrie?

Peter Visser: Stikstofarm Boeren? Mogelijk maken én belonen

Tineke Lambooy: Stikstof: hoe de Gordiaanse knop te ontwarren

Verdieping: stikstof en klimaat

Tijdens het VVM-symposium Stikstof en klimaat: één opgave! op 9 december staat de samenhang tussen stikstofbeleid en klimaatverandering centraal. Wat betekent dit voor het landbouwbeleid? Bekijk het programma en meld je aan.

Voor vragen neem contact op met bureau@vvm.info.