 |
netwerk van milieuprofessionals |
|
netwerk van milieuprofessionals |
VVM-lid Jan Paul van Soest schrijft regelmatig eef een artikel voor Energiepodium.
Meer over Jan Paul van Soest>>
De discussie over kernenergie blijft al tientallen jaren steken in dezelfde politieke stokpaardjes. Een gebalanceerde visie op het totale benodigde energiesysteem blijft achterwege. Dit is funest voor een gedegen democratische besluitvorming, stelt Jan Paul van Soest.
Na de Colombia-Nederland-conferentie over afbouw van fossiele brandstoffen stelt Jan Paul van Soest zich een sketch in de Muppet-show voor. Statler, vanaf het balkon in de schouwburg: “Luister: twee landen die voor pakweg 75% van hun energie afhankelijk zijn van fossiel organiseren samen een conferentie over uitfasering van fossiele brandstoffen”. Waldorf: “Haha – dat is echt wel een oliedomme aanpak”.
Zojuist is Jan Paul van Soest verwachtingsvol getuige geweest van de beëdiging van het nieuwe kabinet-Jetten. “Het is een interessant spel dat zich de komende jaren gaat ontvouwen: een minderheidskabinet dat voor veel voorstellen ter rechter- of ter linkerzijde steun moet zien te verwerven. Dat zou best vaak kunnen lukken, na zo’n 2 jaar stagnatie na de verkiezingen in november 2023 en een kabinet van saboteurs en brekebenen, dat in elk geval duidelijk maakte dat populistische roeptoeters willen noch kunnen besturen.”
We kunnen slecht omgaan met absolute grenzen. Dat blijkt in het klimaatdebat, en dat blijkt de laatste paar jaar misschien nog wel sterker in het stikstofdebat, constateert Jan Paul van Soest. “Het stikstofdebat kan iets leren van de inzichten die eerder in het klimaatdebat zijn opgedaan – ook al worden die niet consequent doorgevoerd.”
We kunnen slecht omgaan met absolute grenzen. Dat blijkt in het klimaatdebat, en dat blijkt de laatste paar jaar misschien nog wel sterker in het stikstofdebat, constateert Jan Paul van Soest. “Het stikstofdebat kan iets leren van de inzichten die eerder in het klimaatdebat zijn opgedaan – ook al worden die niet consequent doorgevoerd.”
Er zijn heel wat, en heel goede en supergemotiveerde mensen die werken aan het idee dat bedrijven een ‘force for good’ kunnen worden, merkt Jan Paul van Soest op. Hoofd duurzaamheid KLM, Zita Schellekens, onderstreepte deze missie onlangs in een interview in De Volkskrant, waar prompt forse kritiek op kwam: “vliegen kan nooit duurzaam worden.”
Met verbazing volgde Jan Paul van Soest de Wilders-show over zijn holle ‘tienpuntenplan asiel en migratie’, die op 3 juni tot de val van het kabinet leidde (hoera, een tweede Bevrijdingsdag dit jaar!). “Ik kreeg associaties met het boek De Adolescentenmaatchappij van Robert Bly dat ik in 1997 las. Bly beschrijft daarin hoe de (Amerikaanse, maar alles loopt daar 20 jaar op ons voor) maatschappij steeds onvolwassener wordt: het gaat steeds meer om directe behoeftenbevrediging.”
Jan Paul van Soest daagt de critici van de PBL-studie Trajectverkenning Klimaatneutraal 2050 graag uit met een beleidsplan gedragssturing te komen dat de contramal is van de trajectverkenning. “Hoe krijg je de gedrags- en leefstijlveranderingen voor elkaar, en hoeveel emissiereducties zijn daarmee in welk tijdpad te behalen? En geef graag ook even aan hoe de volgens de klimaatwetenschap inmiddels onvermijdelijke ‘negatieve emissies’ - CO2-concentratie in de atmosfeer verlagen - via gedrags- en leefstijlveranderingen te realiseren zijn.”
“Nu de kruitdampen van de klimaatrechtszaak Milieudefensie e.a. tegen Shell enigszins zijn opgetrokken is het volgens Jan Paul van Soest tijd voor de vraag: hoe nu verder? “Het gerechtshof heeft in hoger beroep aangegeven dat bedrijven zoals Shell ‘een’ verantwoordelijkheid hebben die verder gaat dan volgen en implementeren wat een staat aan maatregelen neemt, maar tot waar die verantwoordelijkheid dan reikt blijft onduidelijk..”
“Sinds het aantreden van het eerste kabinet-Wilders, pardon: Schoof, hebben we nogal wat reactionaire woorden gehoord en dito daden gezien”, schrijft Jan Paul van Soest. “Het complete mest- en gebiedsbeleid werd teruggedraaid zonder enig alternatief, de rode diesel voor landbouw werd heringevoerd, de strengere normen voor binnenstedelijk vervoer gaan in de ijskast, er ging geen politieke delegatie naar de biodiversiteitstop in Colombia, de gereserveerde middelen voor landbouw- en klimaattransitie zijn geschrapt – enfin, de lijst is verder aan te vullen.”
Er zijn zorgen over de wijze waarop de energietransitie zich momenteel ontwikkelt, en het is goed dat ook de mogelijkheden van kernenergie in het debat worden betrokken, meent Jan Paul van Soest. “Er zijn echter ook zorgen over de mogelijkheden (en kosten) van kernenergie, en het is dan ook goed dat de toekomst van het brede energiesysteem in het debat wordt betrokken. Ik bepleit een intensief participatief onderzoek en debat.”
We schrijven 2 juli 2024, de dag waarop in de ogen van Jan Paul van Soest een curieus kabinet aantreedt dat zijn bestaan baseert op een wonderlijk hoofdlijnenakkoord. “Elk van de vier partijen mag zijn eigen hobby’s uitoefenen, terwijl een non-interventiebeginsel de samenhang tussen die hobby’s minimaliseert en de chemie tussen bewindslieden blokkeert. Maar ja, het volk kende een extremistische autocraat 37 zetels toe, dan zijn er vreemde vogels in het landsbestuur te verwachten.”
Jan Paul van Soest daagt de critici van de PBL-studie Trajectverkenning Klimaatneutraal 2050 graag uit met een beleidsplan gedragssturing te komen dat de contramal is van de trajectverkenning. “Hoe krijg je de gedrags- en leefstijlveranderingen voor elkaar, en hoeveel emissiereducties zijn daarmee in welk tijdpad te behalen? En geef graag ook even aan hoe de volgens de klimaatwetenschap inmiddels onvermijdelijke ‘negatieve emissies’ - CO2-concentratie in de atmosfeer verlagen - via gedrags- en leefstijlveranderingen te realiseren zijn.”
Margriet Kuijper en Jan Paul van Soest zien al tijden dat men in Den Haag de eigen gaswinning op de Noordzee wil bevorderen, maar tot nu toe met heel weinig resultaat. “Daarom was een nieuw akkoord nodig met de sector (Element NL) en met EBN. Dat is op 23 april afgesloten.”
Jan Paul van Soest is al lang fan van de filosofie van Karl Popper, die beredeneert dat een democratische samenleving intolerant mag zijn tegenover intolerantie, en tegenover degenen die de fundamenten van de democratie willen ondermijnen. “Het is evident dat de PVV dat wil en doet, en dat daar stelling tegen moet worden genomen, zeker en vooral ook door het bedrijfsleven, dat zich in de komende jaren meer en meer als bezorgde democratische burger zal moeten gaan opstellen om zowel de rechtsorde als de duurzame ontwikkeling te beschermen.”
Met de Wageningse cabaretgroep Hugo Bronkmeyer hadden Jan Paul van Soest en de zijnen eind jaren ’70 een lied over een beginnend activist Gerard Folkert, die afhaakt bij een maatschappelijke beweging als iemand tijdens een demonstratie zijn meisje probeert te versieren. “Pas op, wilden we maar zeggen, de inzet voor acties voor een betere wereld is broos, er hoeft maar dít te gebeuren of de saamhorigheid voor het goede doel is weg.”
Niets wijst er volgens Jan Paul van Soest op dat we de opwarming, die momenteel sneller gaat dan eerder werd gedacht, nog tot 2 graden, laat staan tot 1,5 graad zullen weten te beperken. Weliswaar zijn de emissiescenario’s lager dan we pakweg 10 jaar geleden dachten, en is de opmars van duurzame energie en elektrificatie indrukwekkend, er is volgens hem nog veel reden tot zorg.
Jan Paul van Soest vindt het moedig als mensen vanwege hun idealen verregaande acties in gang zetten, maar hij gunt het ze ook dat hun actiedoelen zo geformuleerd worden dat er kans is dat ze kunnen worden ingewilligd, zodat ze op zeker moment met opgeheven hoofd het asfalt kunnen verlaten met de dan terechte claim dat ze hun doel hebben bereikt.
Klimaatdoelen moeten opgelegd worden aan het geheel van bedrijven en consumenten, niet geïsoleerd, schrijft Jan Paul van Soest. Lees meer NRC >>
Schrijven Jan Paul van Soest en Hans Warmenhoven. Lees meer NRC >>
In Nederland bestaat het verwrongen idee dat windmolens op subsidie draaien, terwijl de fiscale voordelen voor fossiele energie worden genegeerd, aldus Jan Paul van Soest en Frans Rooijers. Lees meer NRC >>
Jan Paul van Soest is partner bij De Gemeynt, samenwerkingsverband van adviseurs, denkers en entrepreneurs. Hij is VVM-lid sinds de beginjaren (1989) en actief in de redactieadviesraad van Tijdschrift Milieu.